Bas Takken: “Er is een onzichtbare last van mijn schouders gevallen”

Hij kon het pas geloven toen de speaker zijn naam omriep. Na tien jaar won parazwemmer Bas Takken op de WK in Singapore 2025 voor het eerst goud op een groot internationaal toernooi. En dat terwijl hij niet lang daarvoor nog twijfelde of hij wel door wilde gaan.

Bas Takken heeft een voorkeur voor de lange afstanden. Zo zwom hij in 2022 het IJsselmeer over, tijdens het Nederlands kampioenschap marathonzwemmen. Van Stavoren naar Medemblik, een afstand van 22 kilometer. Bas werd tweede. “Openwaterzwemmen is echt mijn ding”, zegt hij. “Ik vind het leuk om te doen. Ik ben daar bij de jeugd ook een paar keer Nederlands kampioen in geworden. Helaas is het geen onderdeel van de Paralympische Spelen en zijn er ook geen EK’s en WK’s in het paralympische circuit.”

Hij zou goed mee kunnen komen in het reguliere openwaterzwemmen, schat hij in. Maar qua timing komt dat slecht uit. “Dat seizoen loopt ongeveer van juni tot oktober. Dat is net de periode waarin wij onze zomertoernooien hebben. Dus dat is niet goed te combineren. Maar als het elkaar niet in de weg zit, dan vind ik het wel leuk om aan een openwaterwedstrijd mee te doen.”

Het Kanaal overzwemmen, van Engeland naar Frankrijk, staat ook nog op zijn bucketlist. Maar dat wordt waarschijnlijk pas na zijn actieve sportcarrière. “Waar die liefde voor de lange afstanden vandaan komt? Je vindt leuk waar je goed in bent. Ik ben van mezelf meer een duursporter. Als ik anderen zie sprinten… Ik denk dat het mij niet eens lukt om zo snel te bewegen.”

Duurvermogen

De 27-jarige inwoner van Hoorn heeft een hevige vorm van platvoeten. Hierdoor ontwikkelde hij een beenlengteverschil en heeft hij spieratrofie (een afname van spierweefsel) en dystrofie (chronische pijn) in de onderbenen.

Sinds 2015 maakt hij deel uit van de paralympische zwemselectie van TeamNL. Hij is gespecialiseerd in de 400 meter vrije slag, de langste afstand voor paralympiërs. Als het aan Bas had gelegen had dat nog wel wat langer mogen zijn. “Die 400 meter voelde voor mij in het begin als een soort sprint”, vertelt hij. “Ik kwam natuurlijk vanuit het openwaterzwemmen. Nu vind ik het lang zat. Dat heeft met de manier van trainen te maken. Je lichaam raakt daaraan gewend.”

Daarnaast zwemt Bas de 200 meter wisselslag, omdat hij vanwege zijn duurvermogen dit zware nummer ook goed aankan. “Maar de focus is op de 400 vrij. Alles wat verder goed gaat is mooi meegenomen.”

Knulletje

Net een jaar bij de nationale ploeg mocht Bas al meedoen aan de Paralympische Spelen in Rio de Janeiro. Het was zijn eerste internationale wedstrijd en hij werd vierde op de 400 vrij. “Ik was daar vrij pissig over”, blikt hij terug. “Ik zat 0,8 seconde van een medaille af. Het voelde als brons verloren. Nu kijk ik daar wel anders naar: ik was een knulletje van zeventien dat net kwam kijken. Dan is de vierde plaats bij je debuut al heel wat.”

Die medailles zouden snel volgen: zilver en brons op EK’s en WK’s en als voorlopig hoogtepunt zilver en brons op de Paralympische Spelen van 2021 in Tokio. Alleen die gouden plak bleef uit. Dat moest dan maar in Parijs gebeuren.

Groot was dan ook Bas zijn teleurstelling toen hij het programma van de Spelen in de Franse hoofdstad onder ogen kreeg. De 400 meter vrije slag was ervan afgehaald. “Ik heb een flink potje staan schelden”, vertelt Bas. “Het voelt alsof iemand je bestaansrecht wegneemt.”

Als reden werd de dichtheid van het deelnemersveld genoemd. Die was volgens het Internationaal Paralympisch Comité te laag. “Dan kan ik nog wel tien afstanden opnoemen”, aldus Bas. “Maar dat gevecht win je niet. Het is ook een vicieuze cirkel: omdat het niet meer paralympisch is gaan mensen er niet meer voor trainen, dus dan wordt het veld ook minder goed. Ik heb het daar wel even heel lastig mee gehad. Ik heb zelfs overwogen om te stoppen. Want wat heeft het dan nog voor zin?”

Happy place

Bas besloot zijn focus te verleggen naar de 200 meter wisselslag en ging de 100 meter rugslag erbij doen. Maar de Spelen in Parijs liepen uit op een teleurstelling. Meer dan een zevende en een zesde plek zat er niet in. “Ik was mentaal niet goed”, blikt hij terug. “Ik zat niet in my happy place. Dat schrappen van de 400 had er denk ik wel mee te maken. Dat tikt toch door in je motivatie. Niet zozeer de motivatie om te trainen, want dat vond ik nog steeds leuk. Maar topsport is meer dan alleen hard trainen. Het is ook je mindset, je gedrag, voeding, slaap; zo zijn er nog tien andere randvoorwaarden. Terugkijkend waren die niet allemaal op het niveau dat ze moeten zijn. Dat zie je dan terug in je prestatie.”

Hij bleef de 400 meter vrije slag wel trainen, want het is een goede basis voor de andere onderdelen. Bovendien staat de afstand nog wel op het programma van de wereldkampioenschappen. In Singapore betaalde zich dat uit in een knotsgekke race. Honderd meter voor de finish lag Bas nog vijf seconden achter, maar met een machtige eindsprint zwom hij naar de wereldtitel.

“Toen ik gefinisht was, durfde ik niet op het scorebord te kijken. Maar ik zag de staf en de andere zwemmers van TeamNL, die maakten heel veel kabaal. En toen riep de speaker mijn naam om. Dan moet het wel waar zijn… Mijn moeder zat op de tribune. Dat maakte het extra mooi. Een uur later had ik mijn vader aan de telefoon. Ik zei: die achttien jaar dat ik aan zwemmen doe; het is het allemaal waard geweest!”

“Alle keuzes die ik in mijn carrière heb gemaakt, hebben hier naartoe geleid. Alle twijfels en tegenslagen; in één keer is het allemaal goed. Ik ben blij dat ik ben doorgegaan.”

Mijn ding

Na tien jaar op topniveau was het zijn eerste internationale titel. Het heeft hem als sporter veranderd, ervaart hij. “Ik wilde heel graag de 400 een keer winnen. Want ik zag die afstand echt als mijn ding. Er is nu een onzichtbare last van mijn schouders gevallen. Eerst op het moment zelf, dan is er de ontlading en de opluchting. Maar ook in de weken daarna, wanneer je het meer gaat beseffen. Je zit toch anders in de wedstrijd als je al een keer gewonnen hebt. Het is een bevrijdend gevoel.”

“Ik heb het gemis van die gouden medaille nooit als een last gevoeld. Maar achteraf was het toch een opluchting. Dus kennelijk knaagde het wel onbewust aan me. Ik doe aan wedstrijden mee om te winnen. Deelnemen is leuk, maar het gaat om de knikkers. En heel eerlijk: het gaat gewoon om goud. Dat is het doel, het hoogst haalbare. Als dat dan na tien jaar eindelijk lukt, dan voelt dat heel goed.”

Dit bericht op Instagram bekijken

Een bericht gedeeld door World Para Swimming (@paraswimming)

Mis geen moment met de TeamNL App

Volg alle wedstrijden en uitslagen van TeamNL in de TeamNL App. Krijg een melding zodra een wedstrijd begint, ontvang belangrijke updates tijdens het toernooi en blijf direct op de hoogte van de prestaties van onze sporters in Oranje.